Waarom het OM bij MH17 nog niet eens het begin van een zaak heeft

jitDoor Joost Niemöller

Vandaag vond de persconferentie plaats van het JIT, de ad hoc onderzoeksgroep waarin o.a. het OM van Nederland plaats heeft. Dit onderzoek van het JIT dient als voorbereiding van een rechtszaak.

Het was een persconferentie die alleen maar vragen opriep.

Zo werd domweg gesteld:

Het scenario dat de MH17 is neergeschoten door een militair gevechtsvliegtuig kan worden uitgesloten op basis van radargegevens, verklaringen van getuigen en forensisch onderzoek.

Nu, dat is interessant.

‘Op grond van radargegevens.’ Het punt was nu juist dat die radargegevens, zowel van Oekraïne, als van Rusland, ontbraken! ‘Op grond van radargegevens’  kan dus juist helemaal niets geconcludeerd worden, aangezien die er niet zijn.

‘Verklaringen van getuigen.’ Er zijn vele, misschien wel tientallen getuigenverklaringen van militaire straaljagers. Bij sommige van die verklaringen kun je vraagtekens zetten. Andere zijn heel uitvoerig en precies. Heeft het JIT geen van die getuigen gesproken? En indien wel, op basis van wat zijn die verklaringen verworpen? Hier mogen we dus naar raden. Een beetje advocaat zou hier pijnlijke vragen over op kunnen werpen.

Het JIT heeft zowel vanuit Rusland als Oekraïne genoeg radardata verkregen die – in samenhang bezien – een voldoende compleet beeld geven van het luchtruim boven Oost-Oekraïne.

Dat kan het OM niet menen! Twee dagen geleden presenteerde het Russische ministerie van Defensie radargegevens waaruit blijkt dat er helemaal niets te zien was in de directe omgeving van MH17! Een Buk was er dus niet. Of liegen de Russen? Het OM kon hierop alleen maar antwoorden dat het niet zien van een Buk niet bewijst dat er geen Buk was. Misschien. Maar de Russen gaven aan bijvoorbeeld wel een hele kleine drone gezien te hebben, op Russisch grondgebied. Ze konden dus erg veel zien met hun radar. En zo’n enorme stalen Buk dus al helemaal. Het OM gaf ook aan dat ze de radarbeelden van de Russen nog niet hadden ontvangen. Ze wisten dus niet waarover ze spraken. Ze zeiden maar wat. Dat kun je voor een rechter maar beter niet doen.

 Hieruit blijkt dat zich op het moment van de crash geen andere vliegtuigen in de nabijheid van MH17 bevonden die het vliegtuig hadden kunnen neerschieten.

Maar wie zegt dat die vliegtuigen zich in de nabijheid moesten bevinden? Militaire jets kunnen laag over de grond vliegen. Onder de radar door. Ze kunnen van daaruit een air to air raketje afvuren. Mogelijk ook onzichtbaar voor de radar. Dat zal het OM allemaal moet weerleggen voor een rechter, willen ze deze plompverloren stelling hard kunnen maken. Met name ook omdat getuigen, waarvan het OM kennelijk niets wil weten, juist aangaven dat de jets laag overvlogen, en pas na het afschieten, hoogte kozen. Wat normale strategie is. Had het OM goede gronden om al deze verklaringen terzijde te schuiven? Ze zeggen er verder niks over. Uit andere filmpjes is bovendien te zien dat de Oekraïense jets vaker laag overvlogen in het gebied.

Dit wordt bevestigd door informatie die onlangs van de Verenigde Staten is verkregen.

Aha. De mysterieuze ‘staatsgeheime’ informatie van de Amerikanen. Die ook bij een rechtszaak niet gepresenteerd mag worden. Zal een rechter dat soort geheime en onzichtbare bewijzen accepteren? Dubieuze rechter zou dat zijn.

Ook de Russische Federatie heeft deze week bekend gemaakt over ‘nieuwe’ primaire radarbeelden te beschikken. Op basis daarvan trekt de Russische Federatie eveneens de conclusie dat daarop geen tweede vliegtuig te zien is dat MH17 kan hebben neergeschoten.

Toch nog maar eens goed naar de Russische persconferentie kijken dan. Ze trokken die conclusie namelijk helemaal niet. Ze zeiden alleen maar dat er niets op hun radar te zien was. Geen Buk. Uit geen enkele richting.

En dan:

Bij sectie op de lichamen van de cockpitbemanning zijn meerdere deeltjes gevonden die afkomstig zijn uit de springkop van een BUK-raket uit de 9M38 serie. doorboord, dwars door het cockpitraam heen.

‘Meerdere deeltjes in ‘lichamen.’ Dat is interessant. Volgens de Onderzoeksraad voor de Veiligheid was er maar één deeltje gevonden in één lichaam. Het lichaam kan niet opnieuw onderzocht zijn, want het is onmiddellijk vervoerd naar Maleisië en volgens islamitische wetten direct begraven. Of is het lichaam opnieuw opgegraven? Vragen, vragen.

 

Het JIT heeft de aanvoer- en afvoerroute van de BUK-installatie grotendeels in kaart kunnen brengen. Dit is gebeurd op basis van tapgesprekken, verklaringen van getuigen en foto’s en video’s die van getuigen zijn ontvangen of zijn gepost op social media.

Die ‘tapgesprekken’ zijn essentieel voor het bewijs. Ze leggen de linken naar personen. Maar waar komen die vandaan? Het OM vertelde dat niet, en tijdens de persconferentie werd er door geen enkele journalist naar gevraagd.

Ik was aanwezig op de persconferentie en vroeg als enige wel naar de bron. Het antwoord was onthutsend. De bron was de Oekraïense geheime dienst!

Eerst werd nog gezegd dat het onder andere de Oekraïense geheime dienst was. Maar daarna moest het ‘sectorhoofd van de Dienst Landelijke recherche Nationale Politie Nederland’, Wilbert Paulissen, toegeven dat alle telefoontaps waren aangeleverd door de Oekraïense geheime dienst. Wat is dan de waarde hiervan? Het klinkt allemaal aardig in zo’n snelle show, maar in een rechtszaak is de waarde van dit soort taps natuurlijk nul. Tenzij we het over een politiek rechtszaak hebben. (Wat ik niet wil uitsluiten.)

Die getuigenverklaringen vonden plaats, zo werd en passant verteld, onder ‘Oekraïens recht.’ Geen idee wat we daaronder moeten verstaan, maar wat zijn getuigenverklaringen onder Oekraïens recht waard voor een niet-Oekraïense rechter?

Bij die getuigenverklaringen doet zich bovendien een ander probleem voor. Het OM verspreidde een filmpje met een animatie en met een aantal internetplaatjes. Ze vroegen: wie heeft dit gezien? Tja. Je vindt, zoveel jaar na dato, altijd mensen die iets hebben gezien wat ze voorgeschoteld wordt. Zeker wanneer dit gebeurt met levendige filmanimaties en foto’s. In een serieuze rechtszaak is dit dus niks waard. Het is niet wetenschappelijk, zoals ik vandaag nog mocht uitleggen voor Russia Today.

Maar geen van de Nederlandse journalisten lijkt zich dit soort dingen af te vragen. Iedereen is blij met de filmpjes. Nu is ‘bewezen’ wat ze toch al wisten. Één groot feest van zelffelicitatie. Leuk. Maar voor een rechter kan je er niets mee.

Over een eventuele rechtszaak kon het OM niets vertellen. Logisch. Ze hebben in de verste verte nog niet eens het begin van een zaak. Dan kan de rechter ook maar beter uit beeld blijven. De Hoofdofficier van het OM, Fred Westerbeke, had het dan ook niet over ‘de rechter’, maar over ‘een rechter.’ Een heel ver weg verhaal dus. En niemand die dat ook opmerkte.

Ik zou verbijsterd zijn geweest als ik in het MH17 dossier niet de verbijstering allang voorbij was. Kafka is er niks bij. Arme slachtoffers.

Bron: http://www.joostniemoller.nl

 

RTL Nieuws spint over MH17. Overheid ging juist niet uit van schuld separatisten!

beeld mh17Door Joost Niemoller

Nederlandse media wisten bij de rechter af te dwingen dat interne overheidsdocumenten werden vrijgegeven. Mooi werk. Een enorm pak papier hebben we nu. De vraag is: Bevat het nieuws? Ja, zegt RTL Nieuws, waar ze tijd gehad moeten hebben om de papieren te bestuderen, want ze waren een van de partijen die openbaring afdwongen bij de rechter. Ja, het nieuws is dat de Nationale Coordinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) er in de eerste interne rapportage vanuit zou gaan dat het toestel was neergehaald door de pro-Russische separatisten:

Al in de eerste rapportage van de NCTV, ‘Situatieschets en duiding Neerhalen passagiersvliegtuig’ van 17 juli 2014 om 19.15 uur (pdf), wordt ervan uitgegaan dat Russische separatisten in Oost-Oekraïne de vlucht hebben neergehaald.

Maar wat staat er in het bewuste document in de door RTL Nieuws aangehaalde PDF? Dit:

ln het gebied waar de Boeing 777 van Malaysia Airlines crashte, zijn opstandelingen die zich tegen de regering in Kiev hebben gekeerd de baas. De afgelopen dagen hebben de opstandelingen herhaaldelijk Oekraiense vliegtuigen neergehaald. Het is daarom niet uitgesloten dat het vliegtuig is neergeschoten.

Toch echt iets ander:

Iets niet uitsluiten.

Ervan uitgaan.

Bovendien moeten we natuurlijk naar de context van het hele bericht kijken. Daarin worden allerlei feiten en verdachtmakingen aangehaald, zowel van Kiev als van Moskou; de partijen wijzen naar elkaar. Ook dat wordt dus geconstateerd. Er wordt sowieso nergens al met zekerheid geconstateerd dat het toestel is neergehaald.

En er is ook niets bijzonders aan: Iedereen wist dat Oekraine boven het gebied bombardeerde en dat de separatisten toestellen neerhaalde. Bij iedereen ging in eerste instantie de gedachte door het hoofd: zouden het misschien de separatisten zijn geweest? Dus ook bij de NCTV. Big Deal. Het zou pas nieuws zijn als ze de rol van de separatisten wel uitsloten in zo’n vroeg stadium!

Even kijken hoe de andere media ermee om gingen. Want als het waar zou zijn wat RTL Nieuws zegt, dan is het natuurlijk groot nieuws. Nou, dat vonden ze bij Nu.nl ook. Ze schreven daar kennelijk de berichtgeving van RTL Nieuws over en namen niet de moeite even die bijgaande PDF te lezen. Toch echt niet zoveel werk.

De Nederlandse overheid is er na de ramp met de MH17 vanaf dag één van uitgegaan dat Russische separatisten de daders waren.

Nu.nl vermeldt niet eens een bron, neemt het wel mee in de kop:

Overheid legde schuld neerstorten MH17 direct bij separatisten.

Toe maar.

Dan even kijken bij de andere media die het materiaal openbaar hebben gekregen. De NOS bijvoorbeeld. Die zullen ook enige tijd hebben gehad om de documenten te lezen. Nou. Kijk. Toch opmerkelijk. De NOS zegt namelijk helemaal niets over de NCTV die al geweten of gedacht zou hebben dat MH17 werd neergehaald door de separatisten. Afgaande op de berichtgeving van de NOS moeten we er eerder vanuit gaan dat die documenten nauwelijks belangrijk nieuws hebben opgeleverd.

Dan de Volkskrant. Ook een medium dat betrokken was bij de openbaarmaking. Ook die heeft niets dat de NCTV al vanaf het eerste moment uitging van het daderschap van de separatisten.

Trouw meldt zelfs iets wat in tegenspraak is met de berichtgeving van RTL Nieuws: Pas na zes dagen zou de overheid het uberhaupt steeds waarschijnlijker zijn gaan vinden  dat het toestel werd neergehaald!

De overheid ging er al na zes dagen vanuit dat het vliegtuig uit de lucht was geschoten. “Indien sprake is van het neerhalen van het vliegtuig, wat steeds waarschijnlijker lijkt, zal dit tot een extra schok leiden, zeker als dit opzettelijk zou zijn gebeurd.”

Wat RTL Nieuws hier deed, heet spinnen: Het verdraaien van de feiten en het dan brengen als nieuws.

Verder moet iedereen vooral de rest van die twee A4-tjes lezen. Nergens een aanwijzing dat de NCTV er vanuit ging dat het de separatisten waren. Het zat allemaal in de vooringenomen hoofden van de ‘nieuwsmakers’ van RTL Nieuws. Te eager om goed te kunnen lezen. Of gewoon te zeer politiek bevoordeeld om de waarheid te willen weergeven. Kies maar.

Bron: http://www.joostniemoller.nl

 

Nog meer bewijs dat vlucht MH17 werd neergeschoten door leger Oekraïne


Putins presidentiële toestel, dat vrijwel exact dezelfde kleurstelling heeft, vloog op dezelfde dag vlak in de buurt van de neergeschoten Boeing uit Amsterdam.

De ramp met de Maleisische Boeing boven Oekraïne, vlucht MH 17 vanuit Amsterdam naar Kuala Lumpur, schokte de wereld en Nederland, en werd door de media en politiek onmiddellijk aangegrepen om Rusland en de pro-Russische rebellen in Oekraïne de schuld te geven. Die propaganda heeft ervoor gezorgd dat veel Westerlingen nog steeds president Vladimir Putin als het grote kwaad beschouwen, zozeer dat de families van de Australische slachtoffers een rechtszaak tegen hem zijn begonnen. Daarbij worden de conclusies van de Nederlandse MIVD genegeerd, en ook nieuw bewijsmateriaal waaruit blijkt dat de fatale BUK luchtdoelraket werd afgeschoten door het Oekraïense leger, en Putin juist het beoogde slachtoffer was.

 

Beelden konvooi bewijzen… niets

Op een recent gepubliceerde dashcam video is te zien hoe een konvooi met BUK raketten over hoofdweg H21 vanuit de stad Makijivka rijdt. Stratfor en Bellingcat wijzen opnieuw op de Russen, maar zelfs al zou vanuit dit konvooi de fatale raket zijn afgevuurd, dan nog bevindt deze zich op de beelden ten westen van de door BUK fabrikant berekende lanceerlocatie, alsmede ook van het door de Nederlandse Onderzoeksraad aangewezen vermoedelijke lanceergebied van 320 vierkante kilometer, wat wisselend in bezit was van het Oekraïense leger en de rebellen.

Verder rijdt het konvooi van west naar oost. Er bestaan echter geen beelden van BUK konvooien die van oost naar west rijden, wat logistiek gezien absoluut noodzakelijk is als de Russen de raketten inderdaad aan de rebellen zouden hebben gegeven, iets dat altijd door het Kremlin en ook de rebellen is ontkend, en waar nooit ook maar een flintertje bewijs van werd geleverd.

Bevestigd: Leger had BUKs, rebellen niet

Westerse inlichtingendiensten bevestigden later dat het Oekraïense leger verschillende BUK systemen in het oosten van het land had opgesteld, een onthulling die vorig jaar oktober in het MIVD rapport stond te lezen. Daarin werd letterlijk gesteld dat de enige raketten die op 17 juli vlucht MH17 konden neerschieten die van het Oekraïense leger waren. De pro-Russische rebellen hadden enkel MANPADS, die bij lange na niet de vlieghoogte van de Boeing konden bereiken.

Bovendien voerde het Oekraïense leger op 17 juli een offensief uit tegen de rebellen, waardoor het nauwelijks te bepalen was welk gebied op wat voor moment in wiens bezit was. Het fascistische regime in Kiev, dat na een door de CIA en de EU gesteunde illegale staatsgreep tegen de wettig gekozen pro-Russische regering aan de macht was gekomen, was bang voor een Russische invasie om de vernietiging van de rebellen te voorkomen, en stelde om die reden BUK raketten in het gebied op, bedoeld tegen eventuele Russische luchtaanvallen.

Westerse propagandamachine

De Westerse propagandamachine draaide echter al op volle toeren om de staatsgreep te ontkennen, de marionettenregering als Kiev ‘legitiem’ te verklaren, de opstand van de Oekraïense rebellen als ‘Russische agressie’ te duiden, en de democratische aansluiting van de Krim bij Rusland -96% van de bevolking stemde vóor- een Russische ‘annexatie’ of zelfs ‘invasie’ te noemen –  glasharde leugens die nog steeds door veel slaafs de reguliere media volgende goedgelovige Nederlanders en andere naïeve Europeanen voor zoete koek worden geslikt.

Oekraïense eenheid van meet af aan bekend

De laatste brokstukken van de Maleisische Boeing waren amper op de grond gevallen of de Amerikaanse regering gaf Rusland de schuld van de ramp, een even propagandistische als doorzichtige poging om de EU zover te krijgen economische sancties tegen Rusland af te kondigen. Volgens een bron die door Amerikaanse inlichtingenofficials werd geraadpleegd hadden de analisten echter nul komma nul bewijs voor de beweringen van Washington en Brussel. Sterker nog: van meet af aan wees alles erop dat een Oekraïens legeronderdeel verantwoordelijk was voor het afschieten van de BUK raket.

Om toch de valse versie van het Witte Huis overeind te houden, suggereerden de analisten dat de bemanning van de BUK systemen plotseling was overgelopen naar de rebellen. Die bewering werd na 22 juli 2014 echter nooit meer herhaald, wat er hoogstwaarschijnlijk op wijst dat ook dit niets meer dan een ongegronde beschuldiging was, in een poging de Russen bij het grote publiek in een kwaad daglicht te stellen.

Putin niet de dader, maar het beoogde slachtoffer

Volgens de eerder genoemde bron was het boven tafel komen van bewijs dat de raket wel degelijk door een op eigen houtje opererend Oekraïense eenheid was afgeschoten de echte reden dat de analisten er vervolgens het zwijgen toe deden. Die eenheid zou de Maleisische Boeing hebben verward met het grote privé toestel van president Putin, dat exact dezelfde kleuren heeft en juist op die dag terugkeerde van een staatsbezoek in Zuid Amerika en in de buurt van het rampgebied vloog. Met andere woorden: Putin was niet alleen niet de dader, maar zelfs het beoogde slachtoffer.

In dat scenario werd een Oekraïens gevechtsvliegtuig gebruikt als ‘spotter’ om het doelwit, Putins IL-96, te identificeren. Ook op deze site hebben we pal na de ramp getuigen aangehaald, burgers uit omliggende dorpen, die één of meerdere gevechtsvliegtuigen hadden gehoord of gezien – feiten die door onze ‘kwaliteits’media en politici maandenlang compleet werden genegeerd. Putins toestel nam echter een meer noordelijke route, en landde veilig in Moskou.

Als Putin inderdaad het echte doelwit was, dan moesten de aanvallers onmiddellijk grote verwarring zien te zaaien over de oorzaak en de daders, om zo massale militaire vergelding door Rusland te voorkomen. Het perfecte rookgordijn was dat Putin per ongeluk zou zijn neergeschoten door de pro-Russische rebellen, of misschien zelfs wel door zijn eigen troepen, het ultieme geval van ‘wie een kuil graaft voor een ander…’

Vals bewijsmateriaal meteen op internet gezet

Om dit geloofwaardig te doen overkomen, zou op het internet een hele lading misleidend en vals ‘bewijsmateriaal’ worden geplaatst, dat door de Westerse media zou worden overgenomen en aan de argeloze Westerse burgers als ‘bewijs’ zou worden gepresenteerd. Nadat duidelijk werd dat er een fatale vergissing was begaan, was dit valse bewijs extra hard nodig om het Oekraïense leger vrij te pleiten en de schuld in de schoenen van de Russen of pro-Russische rebellen te schuiven.

Tijdens ramp ‘toevallig’ onderhoud aan radar

Fred Westerbeke, hoofd van het door Nederland geleide onderzoeksteam JIT, erkende in zijn rapport dat er geen radarbeelden waren van de ramp, omdat de Oekraïense luchtverkeersleiding ‘toevallig’ op dat moment onderhoud aan de belangrijkste radarsystemen pleegde, waardoor er alleen beelden beschikbaar waren van passagiersvliegtuigen, en niet van militaire toestellen of van raketten.

Russische officials verklaarden dat uit hun eigen radarbeelden blijkt dat een Oekraïens gevechtsvliegtuig mogelijk een raket op MH17 heeft afgeschoten. Zonder de Oekraïense radarbeelden is dit alternatieve scenario moeilijk uit te sluiten, temeer omdat er niet één getuige, niet één foto, niet één filmpje is te vinden van een afgeschoten BUK raket, die zoveel lawaai maakt dat de lancering tot op 20 kilometer afstand is te horen en te zien.

Amerikanen houden satellietbeelden achter

Tevens zijn er geen satellietbeelden van de raketlancering beschikbaar, mede omdat het die dag bewolkt was. Rusland stelde echter zijn eigen satellietfoto’s ter beschikking, waaruit bleek dat Oekraïne op de dag voor de ramp BUK raketten bij Donetsk had opgesteld, die op 17 juli 50 kilometer naar het zuiden zouden zijn geplaatst, en op 18 juli weer waren weggehaald. Op vragen om deze verdachte verplaatsingen, en tevens het uitzetten van de radar die de raketlancering had kunnen detecteren, te verklaren, gaf het regime in Kiev geen antwoord.

De Amerikanen houden echter vol dat op hun infrarode satellietbeelden een raketlancering is te zien. Deze foto’s zijn echter als ‘staatsgeheim’ bestempeld, en worden heel ‘handig’ niet openbaar gemaakt. Bij eerdere gelegenheden, zoals het per ongeluk neerschieten van een Koreaanse Boeing in 1983 door de Sovjet Unie, en natuurlijk de massavernietigingswapens van Saddam Hussein, was Washington er als de kippen bij om zijn satellietbeelden aan de hele wereld te tonen. Door nu te weigeren deze beelden openbaar te maken, houden de Amerikanen zonder ook maar een greintje bewijs het sprookje overeind dat Moskou verantwoordelijk was voor de ramp met MH17.

Officials bang dat ‘verhaal wordt omgedraaid’

De bron die door de Amerikaanse analisten werd geraadpleegd vertelde dat Thomas Schansman, de vader van het enige Amerikaanse slachtoffer, de Amerikaanse regering om medewerking had gesmeekt, maar nul op het rekest kreeg omdat Amerikaanse officials bang waren dat ‘het verhaal anders omgedraaid’ zou kunnen worden. Met andere woorden: dat het de Westerse burgers duidelijk zou worden dat ze al die tijd worden voorgelogen over de werkelijke daders van de tragische ramp op 17 juli 2014, die aan 298 mensen het leven kostte.

Verbijstering en ontgoocheling

Wij kunnen alleen maar bij benadering de verbijstering en ontgoocheling voorstellen van de achtergebleven familieleden en vrienden van de vele Nederlandse slachtoffers, als ze zich realiseren dat ze niet alleen massaal zijn en nog steeds worden voorgelogen door politici en media, maar ook dat de EU uitgerekend met het illegale fascistische Oekraïense regime, dat op zijn minst indirect verantwoordelijk is voor de dood van hun geliefden, een nauw –recent in een referendum door Nederlandse burgers afgewezen- associatieverdrag heeft gesloten, dat als klap op de vuurpijl ook nog eens een sterk militair aspect heeft dat rechtstreeks is gericht tegen ‘het grote boze’ Rusland.

Xander

(1) Zero Hedge

Bron: http://www.xandernieuws.nl

 

Rechtszaak #MH17 lijkt onhaalbaar. Haakt nu ook Maleisië af bij het JIT? Lezing.

Door Joost Niemöller

JIT-300x178

De samenwerkende landen van het JIT. Foto op Facebook pagina van premier Rutte

Bijna twee jaar na de aanslag op vlucht MH17 is er nog steeds geen hard bewijs gepresenteerd. Het Nederlandse OM, deelnemend aan het Joint Investigation Team( JIT) van Oekraïne, Nederland, België, Australië en Maleisië, zegt in de tweede helft van dit jaar met een aanklacht te komen. Datzelfde OM gaf begin dit jaar toe nog niets te hebben om zo’n aanklacht mee te kunnen onderbouwen. Over een mogelijk rechtszaak is niets bekend. Tegelijk lijken er nieuwe problemen op te doemen voor het JIT, nu Maleisië de samenwerking met Rusland intensiveert. En mogelijk afstand neemt van het JIT. Vandaag gaf ik een lezing over deze ontwikkelingen op het congres Dwarsdenken. Rusland en het Westen, in een zeer goed bezette St. Willibrordkerk in Utrecht. Hieronder de tekst van mijn lezing.

Waar blijft de rechtszaak over MH17? En aan welke rechter zal de zaak worden voorgelegd? Pas bij een rechtszaak zal er een echte feitelijke discussie kunnen ontstaan over het neerhalen van Vlucht MH17. De Onderzoeksraad voor Veiligheid was niet verplicht om haar bronnen te openbaren, en ging ook geen feitelijke discussie aan met Rusland, dat met een waslijst aan concrete kritiekpunten kwam op het einderapport van de Onderzoeksraad. Niet alleen de Onderzoeksraad legde die kritiek naast zich neer, ook in de Nederlandse media werd die kritiek genegeerd. In een rechtszaak zal het wel noodzakelijk zijn om antwoord te geven. Pas dan komen er controleerbare feiten op tafel.

Zover is het nog lang niet. In het onderzoek naar het neerhalen van vlucht MH17, bevinden we ons momenteel dan ook in een niemandsland. De feiten zouden onder andere omstandigheden accuraat vastgesteld kunnen worden. Er zijn tegenwoordig genoeg technologische middelen voorhanden. Zwarte doos. Radardata. Satellietfoto’s. De vastgelegde communicatie in de verkeerstorens. Het opnemen van getuigenverklaringen. Objectief onderzoek van de wrakstukken. Analyses van de lichamen. Maar bij al die zaken bleef het onderzoek in gebreke. En de achterliggende redenen waren steeds van geopolitieke aard.

Dat is niet bijzonder. Het lijkt eerder de regel. We zien het bij alle grote aanslagen op burgervliegtuigen. Het zijn uiteindelijk de politieke factoren die sturend blijken te zijn. Er zijn genoeg voorbeelden, wanneer je er even verder in duikt.

In de Lockerbie zaak werden alle verdachte omstandigheden bij het inladen van koffers op luchhaven Heathrow genegeerd, en ging alle aandacht naar de luchthaven van Malta, om, na een politieke deal,  twee Libiërs veroordeeld te krijgen. Een zeer onbevredigend eindresultaat.

Het onderzoek naar het neerstorten van Egypt Air 990 in 1999 in de Atlantische Oceaan, hoogstwaarschijnlijk door een zelfmoordactie van een van de Egyptische piloten, werd aantoonbaar gedwarsboomd door de Egyptische autoriteiten.

Het onderzoek naar de aanslag op Metrojet vlucht 9269 boven de Sinaï woestijn vorig jaar werd, opnieuw, tegengewerkt door de Egyptische autoriteiten die niet wilden toegeven dat de veiligheidsmaatregelen op het Egyptische vliegveld ontoereikend waren. Het duurde maanden voor Egypte überhaupt wilde zeggen dat er sprake was van terrorisme. Pas nu lijkt er sprake van vruchtbare samenwerking tussen Rusland en Egypte.

Nu zitten we middenin de zaak van een ander toestel van EgyptAir boven de Middellandse Zee. Het is nog te vroeg om te zeggen waar het heen zal gaan, maar nu is al duidelijk dat er sprake is van veel verschillende nationale belangen. In dit geval komen er van de kant van Griekenland hele verschillende mededelingen dan van de kant van Egypte. Het lijkt om een zeer bizar ongeluk te gaan, met zoveel verdachte omstandigheden, dat opnieuw een actieve rol van de Egyptische piloten niet uitgesloten kan worden.

Uit een door mij informeel ingezien overzichtsrapport van een internationaal advocatenkantoor bleek dat geen van de naoorlogse militaire aanslagen op verkeersvliegtuigen ooit hebben geleid tot een bevredigend juridisch onderzoek met een objectief, aanvaardbaar, eindoordeel. Bij alle zaken werd er uiteindelijk ergens geschikt, want het was steeds de politiek die het won van de feiten.

Er is dus geen enkele reden om te denken dat het bij vlucht MH17 anders zal gaan. En daarmee is meteen de vraag beantwoord, waarmee elk interview dat ik gaf over MH17 steeds eindigde: zullen we het ooit weten? Nee dus.

Dat de frustratie bij de nabestaanden groot is, spreekt vanzelf. Deze nabestaanden schreven op 12 januari dit jaar een open brief aan premier Rutte. Daaruit citeer ik de volgende passage:

De regering heeft in antwoord op Kamervragen aangegeven, dat het ontbreken van de primaire radarbeelden geen verschil heeft gemaakt voor (de conclusies van) het onderzoek. Wij vragen ons af, waar deze conclusie op is gebaseerd. Immers, zij kan alleen maar worden getrokken als de radarbeelden bekend zijn. Daarbij komt, dat het onderzoek van de OVV zich niet richtte op de daders. De OVV geeft echter wel aan dat er een mogelijkheid bestaat dat de primaire radarbeelden het projectiel weergeven. Daarmee kan de afvuurlocatie worden bepaald. Dat is volgens ons voor de OVV niet, maar voor het strafrechtelijk onderzoek wél van belang. Wij kunnen daarom niet accepteren dat cruciale informatie en gegevens worden achtergehouden.

Maar dat achterhouden van die informatie is zoals gezegd eerder regel dan uitzondering. Want het draait niet om feiten, het draait om politiek. Dat verklaart het uitblijven van de rechtszaak. Zelfs over de vraag welke rechterlijke instantie erover zal moeten oordelen, weten we, twee jaar na de crash, nog steeds niets. Er zijn al zoveel Kamervragen over gesteld en er kwam nooit een antwoord.

In de herfst van vorig jaar, zo viel te lezen in de media, zou het OM met een aanklacht komen. De herfst ging voorbij.

Op 19 februari dit jaar gaf het Nederlandse Openbaar Ministerie ineens een persbericht uit. De brief was ook opgesteld namens het Joint Investigation Team, het JIT, waarin naast Nederland ook Australië, Oekraïne, België en Maleisië zitting hebben. In deze brief werd gezegd dat er een brief naar de nabestaanden was gestuurd. Deze brief werd niet openbaar gemaakt, maar het OM gaf in het persbericht wel een samenvatting.

Ik citeer:

In de brief geeft het OM aan dat het Joint Investigation Team (JIT) verwacht voor de tweede helft van dit jaar het strafrechtelijk bewijs te kunnen leveren met welk type wapen en vanaf welke locatie de MH17 is neergeschoten. In diezelfde periode verwacht het JIT ook meer zicht te krijgen op mogelijke daders. Op welke termijn hun precieze betrokkenheid, identiteit en actuele verblijfplaats kunnen worden vastgesteld, valt nog niet aan te geven.

‘Voor de tweede helft van dit jaar.’ Op elk moment mogen we nu dus de aanklacht met het bewijs te verwachten. Dat wil zeggen van het type wapen en de locatie. Over de daders is het OM namelijk een stuk vager.

Maar, zoals te verwachten viel; de brief aan de nabestaanden van het OM werd gelekt. Uit deze gelekte en meer gedetailleerde brief valt iets meer te leren over het bewijs. En dat stemt niet gerust. Want overtuigend bewijs dat het zou gaan om een Buk raket blijkt er niet te zijn:

Van 22 november tot en met 10 december 2015 heeft in Nederland een forensische expertmeeting plaatsgevonden, waaraan experts afkomstig uit de landen van het JIT hebben deelgenomen. Hierbij is onderzoek verricht aan een aantal bijzondere delen dat is teruggevonden op de crashsite en dat mogelijk van het gebruikte wapen afkomstig is. Ook is onderzoek verricht aan materiaal dat is aangetroffen in de wrakdelen van het vliegtuig en dat mogelijk ook afkomstig is van de raket waarmee het vliegtuig is neergeschoten.

Ondanks alle speculatieve ‘onthullingen’ in de Westerse pers, heeft het JIT bovendien geen lancering van een Buk raket kunnen vaststellen:

Voor zover het JIT heeft kunnen nagaan, zijn er geen video- of filmbeelden beschikbaar van de lancering of baan van de raket. Wel zijn er reguliere radargegevens, maar die geven alleen informatie over bewegingen in het luchtruim. Deze zijn vooral van belang voor de vaststelling of zich nog andere vliegtuigen in de omgeving bevonden. Op de radarbeelden is geen raket te zien.

En de primaire data gegevens dan? Citaat:

Ruwe primaire radardata zouden mogelijk ook informatie kunnen geven over een raketbaan. Die data heeft het JIT nog niet.

Hoe zit het dan met de zo vaak genoemde Amerikaanse satellietfoto’s waarop de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken naar eigen zeggen de hele lancering van de Buk raket had gezien? Dat blijkt ook teleurstellend:

De Amerikaanse autoriteiten beschikken over data, afkomstig van hun eigen veiligheidsdiensten, die mogelijk informatie zouden kunnen geven over een raketbaan. Deze gegevens zijn vertrouwelijk gedeeld met de Nederlandse Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD). De MIVD en het OM onderzoeken nu in welke vorm de Amerikaanse staatsgeheime informatie gebruikt kan worden in het strafrechtelijk onderzoek en wat in een zogenaamd ambtsbericht aan het OM zal worden verstrekt. Dat ambtsbericht kan door het JIT als bewijs worden gebruikt.

Gek genoeg suggereert het OM dat er wel mogelijke daders in beeld zouden zijn. En daarmee wordt het persbericht over diezelfde brief dus eigenlijk tegen gesproken. Als is er tegelijk een groot probleem bij het vaststellen van die daders:

Als de gebruikte raket en de afvuurlocatie eenmaal strafrechtelijk zijn vastgesteld, kan een scherpere relatie worden gelegd met de daders. Het JIT heeft een grotere groep personen in beeld, die op één of andere wijze betrokken lijken te zijn geweest bij het neerschieten van de MH17. De taak van het JIT is om vast stellen wie zij zijn en wat hun rol precies was. Ook daarvoor is sluitend en onweerlegbaar bewijs nodig.

Kortom, als het een gewone moordzaak zou zijn: Geen pistool gevonden. Niet eens de wijze vastgesteld waarop de moord plaats vond. Maar wel een bak vol mogelijke daders in beeld. Daders van wat? Ja, dat is dus niet duidelijk.

Hoe het JIT met zo weinig gegevens toch op zo’n korte termijn een aanklacht neer denkt te kunnen leggen is mij een raadsel. Maar misschien weten ze dingen die ze nog niet kwijt willen. Dat kan natuurlijk altijd.

Het JIT zelf is met veel geheimzinnigheid omgeven. De Nederlandse regering wilde er na Kamervragen niets over zeggen en de Kamer drong niet verder aan. Maar al in augustus 2014 had de Oekraïense officier van justitie laten weten dat er een volledige consensus moest zijn bij de besluiten. Ook uit Australische bronnen bleek dit. Met andere woorden: Ieder land had vetorecht.

Dit geheimzinnige JIT onderhandelt dus over een aanklacht. En wil dan met die aanklacht een rechter zoeken. Zelfs over het soort rechtspraak dat daarbij gehanteerd zal worden, is nog niets bekend gemaakt. Ik ben geen jurist, maar ik weet wel dat bij de rechtspraak in het ene land andere voorwaarden bestaan voor bewijs als in het andere land. En dan zijn er nog allerlei vormen van internationale rechtspraak. Gaat het JIT nu een soort rechtspraak zoeken die het best aansluit bij het vergaarde bewijs?

Ja, dat klinkt cynisch. Maar er zijn redenen genoeg om te denken dat het alleen nog een politieke zaak kan worden. Het draait namelijk allemaal om geopolitiek, zoals gezegd.

Interessant is de rol van Maleisië. Daar ga ik hier nu verder op in omdat je er in de Nederlandse pers bijna niets over hoort. En omdat het hier weldegelijk gaat om nieuwe, relevante ontwikkelingen.

Maleisië was aanvankelijk geen lid van het JIT. Dr. Chandra Muzaffar, een prominente Maleisiër, schreef daarover in  november 2014 dat ze uitgesloten zouden zijn omdat ze niet de beschuldigende vinger naar Rusland wilde wijzen:

It is alleged that Malaysia has been excluded from the JIT because we have not pointed a finger at Russia as the cause of the MH 17 disaster as the four members of the JIT have done. Malaysia refuses to heap blame on Russia or pro-Russia rebels in Eastern Ukraine, or anyone else for that matter, without hard, incontrovertible evidence.

 Maleisië liet weten ontevreden te zijn dat het land niet was uitgenodigd voor het JIT, dat toen al een geheim contract had getekend, waarin, naar horen zeggen, elk deelnemende land vetorecht had.

Eind 2014 werd Maleisië toegelaten tot het JIT na een officiële uitnodiging van het Nederlandse OM. Maar onder welke voorwaarden ze lid werden, en of ze een gelijkwaardig partner waren, dat bleef onbekend.

Er werd in de Nederlandse pers gesuggereerd dat de reden van de aanvankelijke uitsluiting was dat Maleisië de doodstraf kent. Waarom dit argument later niet meer van belang zou zijn, bleef onduidelijk. Maleisië vroeg zich ook af waarom België wel in het JIT team zat. Maar de meest relevante vraag is natuurlijk: Waarom zitten Rusland en de VS niet in het JIT team? Deze landen beschikken namelijk over de meest relevante informatie: Radargegevens en satelliet gegevens.

Oekraïne beschikt natuurlijk ook over radargegevens, maar dat land liet weten dat de militaire radar op het moment van de aanslag wegens onderhoud uit stond. Iets wat overigens pas recent bekend werd gemaakt. In het eerste, voorlopige, rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid was daar nog geen sprake van geweest. Het is bovendien zeer ongeloofwaardig dat alle drie de militaire radar installaties precies op dat moment in onderhoud waren. Ik refereer hier aan een Kamervraag van het CDA Kamerlid Omtzigt:

Heeft u kennis genomen van het verslag van de hoorzitting over MH17 in de Tweede Kamer waar radarexpert Van Genderen verklaarde dat tenminste drie radarstations in Oekraïne de MH17 en de raket hadden kunnen waarnemen en dat als geen van drieën werkt, dat geen planmatig opgezet onderhoudsschema kan zijn?

Het kan zijn dat Maleisië haar lidmaatschap van de JIT later heeft afgedwongen. De minister van transport van Maleisië, Kaprawi, liet in elk geval op 24 november 2015 weten dat Maleisië aanvankelijk niet volledig met het onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid meewerkte. Dat gebeurde pas toen ze ook lid van het JIT waren.

De geopolitieke rol van Maleisië binnen het JIT is interessant omdat Maleisië, anders dan de andere JIT landen, geen deel uitmaakt van het westerse machtsblok. Maleisië voert een eigen politieke koers die niet zo eenduidig lijkt te zijn.

Er verscheen in dit verband afgelopen week een interessant bericht in de Nederlandse pers. Interessant ook omdat het zo onvolledig was. Over de geopolitieke achtergronden werd namelijk niets uitgelegd. Dit was het bericht:

De Russische president Vladimir Poetin is bereid met de Maleisische premier Razak te spreken over de ramp met vlucht MH17, in de marge van de ASEAN-top in Sotsji. Dat heeft Poetins woordvoerder laten weten aan Russische journalisten, meldt persbureau Interfax. De ontmoeting zou donderdag plaatsvinden.

Poetins woordvoerder liet weten dat bij bilaterale ontmoetingen in Sotsji elk thema aangeroerd kan worden. “Als de Maleisische vertegenwoordiging het thema Boeing wil bespreken met president Poetin, dan zijn wij daartoe bereid”, aldus de woordvoerder.

ASEAN staat voor de Association of Southeast Asian Nations, een organisatie van Zuid-Oostelijke Aziatische landen, opgericht in 1967 vanwege de toenmalige dreiging van het communisme. Er bestaan diplomatieke relaties met Japan. Dat de ASEAN nu juist in Rusland vergaderde is opmerkelijk. China en Rusland maken er zelf geen deel van uit. AESAN is, zo valt uit diverse commentaren op te maken, doelwit van druk door de VS en China, en is ook intern verdeeld. Dat Poetin dus deze AESAN bijeenkomst in zijn land wist te organiseren kan als een diplomatieke overwinning van hem gezien worden.

Dit bericht over de uitspraak van Poetin verscheen ook in de officiële Maleisische staatspers. Dat een staatshoofd officieel bekend maakt op informele wijze over een specifiek onderwerp te praten, en wel zo’n gevoelig onderwerp als dit, is natuurlijk heel ongewoon. Dat dit in een land als Maleisië, zonder persvrijheid, wordt verspreid, betekent dat de regering van Maleisië er grote waarde aan hecht.

Het is natuurlijk heel raar dat twee landen openbaar aankondigen niet in het openbaar in gesprek te gaan over een specifiek onderwerp. Landen kunnen tenslotte altijd met elkaar informeel overleggen. De betekenis daarvan kan dus alleen maar zijn dat er ene boodschap uitgezonden moet worden naar landen die niet bij dit overleg aanwezig zijn. In dit geval: De andere leden van het JIT.

Later deze week verscheen er een bericht van het persbureau Tass over deze ontmoeting. Daarin werd niet meer gesproken over MH17, en werd alleen in algemene termen aangegeven dat de banden tussen Maleisië en Rusland aangehaald waren. Opvallend was dat hier werd gesproken over verdere ‘militair-technische’ samenwerking.

Poetin had volgens Tass gezegd:

“We will be pleased to develop relations in the humanitarian sphere, in the economy, investments and of course in the military sphere, or in the sphere of military-technical cooperation.”

Russia Today kondigde gisteren ook aan dat in het eerste kwartaal van dit jaar de handel tussen Rusland en de ASEAN landen met twintig procent was toegenomen.

Maleisië speelt binnen de JIT dus een aparte rol. Het land lijkt te kiezen voor samenwerking met Rusland bij het onderzoek. Dit zal niet in overeenstemming zijn met samenwerking binnen het JIT, dat zo’n samenwerking juist uitsluit, want voor het JIT komt Rusland alleen in zicht als dader.

Vandaag liet de minister van Transport van Maleisië zelfs officieel weten de samenwerking met Rusland te willen intensiveren!

Het is van belang om in te gaan op deze geopolitieke aspecten, omdat de rechtszaak over MH17 een rechtszaak zal zijn met duidelijke geopolitieke achtergronden.

Wat als het JIT met zijn komende aanklacht duidelijk in de richting van Poetin als schuldige zal wijzen? Wil Maleisië daarmee akkoord gaan? Gaat het intern al die kant uit, en is dat de reden dat het ontevreden Maleisië nu toenadering zoekt met Rusland? En, een misschien nog belangrijkere vraag: Heeft Maleisië net als de andere landen binnen het JIT vetorecht? Daarover is nooit enig officieel antwoord gekomen.

Goed, een rechtszaak lijkt dus ver weg. Nu zullen sommigen misschien zeggen: er had toch makkelijk een internationale rechtszaak kunnen komen? Maar juist Rusland sprak vorig jaar toch een veto uit tegen een tribunaal van de VN?

Alleen, waarom deed Rusland dat? Omdat dit tribunaal gebaseerd zou moeten zijn op het geheimzinnige onderzoek van het JIT. Dit was voor Rusland onaanvaardbaar. Ook omdat er zoveel materiaal niet werd aangedragen door het Westen. De Russische minister Lavrov had al enkele dagen na de aanslag gezegd dat een onderzoek met Oekraïne voor hem onaanvaardbaar was, maar Nederland zette die lijn toch voort.

In een interview met de tv zender NewsAsia uit Singapore, gaf Lavrov weer wat zijn problemen waren met zo’n VN tribunaal op basis van het JIT onderzoek. In zijn ogen hadden de Russen de data overhandigd van het radar station in Rostov, maar ontbrak de harde informatie van ‘de andere kant’:

The Americans said that they did have images from their satellite, but never submitted them, never make them public. The same was true for the Ukrainians who were asked to provide recordings of the air controllers and between the planes up in the air in the area of incident.

Inmiddels is dus bekend dat de Oekraïners veel meer bewijs niet willen overleggen, zoals de data van hun militaire radar.

Zeker, de JIT was in werking getreden na een resolutie van de VN, maar, stelt Lavrov in dit interview, de JIT heeft zich nooit gehouden aan de voorwaarden die door de VN gesteld waren:

My point answering your question is that the Security Council one year ago identified very specific steps to conduct investigation and most of the steps were not heeded, were not implement and people repeatedly blocked our proposals for the Security Council to pick up the matter during the year which passed after the tragedy.

Het JIT voerde in de ogen van Lavrov de resolutie niet goed uit:

I would like the Security Council resolution 2166 to be respected fully which was not the case by the criminal investigation team created by the five countries you mentioned.

Ik haal Lavrov hier wat langer aan, omdat zijn uitspraken nooit de Westerse media gehaald hebben. In de Westerse media volstond men met de conclusie dat Rusland haar veto uitsprak over het tribunaal, en dit werd aangehaald als een schuldverklaring in de richting van Rusland.

Nu de optie van een VN tribunaal van tafel is, zijn er eigenlijk geen geloofwaardige opties voor een rechtszaak meer over. Of, in de woorden van het OM, in de gelekte brief aan de nabestaanden begin dit jaar:

Op dit moment zijn er twee reële opties voor vervolging en berechting: nationale vervolging door één van de JIT-landen of vervolging voor een internationaal tribunaal, op te richten door de JIT-landen.

Beide ‘reële’ opties zijn zo duidelijk vooringenomen, dat een objectieve rechtsgang bij voorbaat is uitgesloten. Ook kan via deze opties internationaal niets afgedwongen worden. Er kunnen geen verdachten worden gedaagd als die niet willen en er kunnen geen harde data worden opgeëist.  Het kan dus onmogelijk nog een geloofwaardige zaak worden.

De Nederlandse regering heeft deze doodlopende weg aan zichzelf te danken, omdat vanaf het eerste moment na de aanslag gekozen werd voor intensieve samenwerking met Oekraïne, het uitsluiten van de rebellen en het dwarsbomen van de Russische medewerking in de weg naar een strafproces. Rusland weet zich daardoor buiten gesloten en mag alleen nog de rol van dader op zich nemen, bij voorbaat veroordeeld door politieke manipulatie. Net zoals Rusland al vanaf het eerste moment door de Westerse media veroordeeld werd.

Met deze gang van zaken werd de publieke opinie voor een deel gewonnen, maar het uitblijven van een geloofwaardige rechtszaak zal uiteindelijk de twijfel ook in Nederland alleen maar doen toenemen, en dit had toch ook niet de bedoeling kunnen zijn van Rutte toen hij zo ferm verklaarde dat de onderste steen boven moest komen.

Bron: http://www.joostniemoller.nl

 

“Neerhalen MH17 was het werk van CIA en Oekraïense geheime dienst”

Het passagiersvliegtuig MH17 van Malaysia Airlines is neergehaald door een Oekraïense straaljager. Dat moet blijken uit een documentaire van de Britse omroep BBC, die volgende week wordt uitgezonden. Bij de explosie van de Boeing 777 boven (Oost-)Oekraïens grondgebied op 17 juli 2014 kwamen alle 298 inzittenden, voor het leeuwendeel Nederlanders, om.

"Neerhalen MH17 was het werk van CIA en Oekraïense geheime dienst"

MH17 © Reuters

In het BBC-programma wordt “nieuw bewijs” aangeleverd dat het vliegtuig mogelijk door een Oekraïens gevechtsvliegtuig is neergeschoten. Een andere theorie die aan bod komt, is dat twee bommen aan boord waren in een door de Amerikaanse geheime dienst CIA gesteunde “terreuroperatie” – een verwijzing naar een zogenaamde false flag-operatie. Ooggetuigen stelden destijds meer dan één vliegtuig in de lucht te hebben gezien.

CIA en Oekraïense geheime dienst

Een van de honderd voor de documentaire geïnterviewde getuigen zegt te hebben gezien hoe de Boeing werd neergeschoten door twee jets, waarvan eentje de cockpit viseerde om de bemanning uit te schakelen. Aan het woord komt ook privaat onderzoeker Sergej Sokolov. Hij en zijn meer dan honderd man tellend team onderzochten de site van de ramp en vonden geen enkel spoortje van een Boek. Volgens hem is het neerhalen van MH17 het werk van de CIA in samenwerking met de Oekraïense geheime dienst. De false flag-operatie had, steeds volgens Sokolov, de bedoeling de reputatie van Rusland – de dag zelf al aangeduid als de dader- onderuit te halen om het land een sanctieregime op te leggen, om de wereld te tonen dat Rusland een “barbaars land” is en om een stapje verder te zetten in de Navo-omsingeling van Rusland.

Als tegengewicht haalt de BBC in de docu de “burgerblog” Bellingcat van Eliot Higgins aan, die de versie dat Poetin het heeft gedaan “bewijst” door alle info op het internet op een rijtje te zetten. (Belga/NSK)

Bron: http://www.knack.be

 

Hoe door de media de waarheid achter #MH17 verborgen blijft. Lezing.

Door Joost Niemöller

P1460919-300x225Vandaag nam ik deel aan een symposium op de Universiteit Tilburg over crisiscommunicatie bij rampen. Ik hield daar een lezing over de rol van de media bij de achtergronden van de MH17 crash. Het is volgens mij aan de eenzijdige westerse media te danken geweest dat het onmogelijk wordt om de waarheid achter de aanslag ooit nog zichtbaar te maken. Er is een verhaal in de hoofden van de mensen gepompt dat er niet meer uit zal gaan.

Hieronder de tekst van de lezing.


Hoe hebben de Nederlandse media en de Nederlandse bestuurders gereageerd na de crash van vlucht MH17? Er is snel gereageerd, en daar ging een helpende werking van uit. Maar dat ging ten koste van de waarheidsvinding, en daarom is er nu een achterstand ontstaan die niet meer ingehaald kan worden.

Bij traumatische crises zoeken mensen troost. Het verklaren van zo’n crisis is op het moment zelf al een vorm van troost. Deze verklaringen maken het onverklaarbare vatbaar en haalt zo de wanhopige dimensies van het leed weg. Het verdriet krijgt daarmee, zoals we vaak zeggen, een plaats.

De dood is, wanneer je erover nadenkt, absurd. De dood breekt de schijn van het gevoelsmatig altijd maar doorgaande leven. De dood roept de oervragen op waar ieder kind vroeg of laat, mee komt: Wat is dat, dood? Waar is iemand wanneer die dood is? Probeer daar als volwassene maar eens goed antwoord op te geven. De dood is niet te vatten. Daarom is de eerste ervaring met de dood er vaak een van paniek. Althans, zo herinner ik me dat zelf, en dat zie ik ook om me heen, als de dood maar dichtbij genoeg komt. De paniek is het ergste. Het verdriet, en de woede soms, die volgen zijn beter te verteren.

De dood verschijnt vaak niet onverwacht, maar soms wel en dan is de schok extra groot. Rituelen en verklaringen kunnen die schok verzachten. Dat gebeurt in de persoonlijke levenssfeer, maar ook in de maatschappelijke. Wanneer er bijvoorbeeld honderden mensen in een vliegtuig in één klap zijn overleden. En wanneer die mensen in dat vliegtuig voor het belangrijkste deel uit één land kwamen. Dan is er even sprake van grote nationale onrust, een vorm van paniek. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de 9/11 aanslagen. Gebiologeerd ging iedereen toen maar hetzelfde doen: het nieuws volgen, in de hoop dat daar antwoorden vandaan komen. Verklaringen. Feiten. Houvast. Iets.

En op dat soort traumatiserende elementen is er zo’n grote nieuwshonger, dat alles wat op nieuws lijkt, gelijk tot nieuws wordt gemaakt. Het wordt in die toestand geconsumeerd en laat een blijvende indruk achter. Wetenschappelijk psychologisch onderzoek naar tunnelvisie heeft dat bevestigd. De eerste indrukken zijn de belangrijkste. Het beeld zal daarna heel moeilijk weer bijgesteld worden.

In zo’n geval ligt er dus voor de overheid en de media een belangrijke rol, namelijk in de vorm van het bieden van troost en het komen met verklaringen. Snelheid is dan in de praktijk altijd belangrijker dan zorgvuldigheid. Je kunt erover praten of dat goed is of slecht, maar het is in elk geval onvermijdelijk.

Goed, we hebben het hier over de crash van vlucht MH17. Of preciezer: van vlucht MH17/KL4103. Maar over de KLM bijdrage aan de vlucht is nooit zoveel  gesproken. Het was op 17 juli 2014. Sommige feiten erover zijn inmiddels heel precies vastgelegd. Het laatste radiocontact met de cockpit vond bijvoorbeeld plaats om 13.19.56. Zeven seconden later, om 15.20.03 uur stopten de zwarte dozen van de Boeing 777, onderweg van Amsterdam naar Kuala Lumpur in Maleisië. Maar dan wordt het vager.  Waar was het toestel op dat moment precies? Ook in het eindrapport van de Onderzoeksraad van vorig jaar kan dat niet exact worden aangegeven. Het toestel lijkt zich ondanks alle elektronische informatie vandaag de dag in een soort zwart gat te bevinden. We weten: zo’n drie minuten later verdween het signaal van de radar. Maar in hoeveel brokstukken was het toen al uiteen gevallen? Ongeveer tien minuten na dat laatste radiocontact vielen de wrakstukken van de Boeing en de restanten van de mensen neer in een gebied van 50 vierkante kilometer bij het Oost-Oekraïense dorp Hrabovre. Verspreid over zes locaties. In dit gebied vond in die periode strijd plaats tussen Oost-Oekraïense rebellen enerzijds en het Oekraïense leger en Oekraïense milities anderzijds. Alle 298 inzittenden van de Boeing kwamen om het leven, waaronder 193 Nederlanders.

Maar het is duidelijk dat die feiten ons nauwelijks verder helpen. Zeker, het hoe en waar blijft voor een deel belangrijk bij de verwerking. Bijvoorbeeld als het gaat om de vraag of de slachtoffers geleden hebben in die tien minuten tussen het wegvallen van het radiocontact en het neerkomen van de wrakstukken en de lichamen op de grond. Dat bleek wel uit de opwinding die ontstond toen minister Timmermans het in een uitzending van Pauw ineens had over een zuurstofmasker dat gevonden was op een van de lichamen. Maar dergelijke kwesties spelen vooral bij de nabestaanden. Breder in de bevolking, en voor een deel ook bij de nabestaanden, maar lang niet altijd, is de vraag naar de oorzaak. Hoe en door wie werd het toestel neergehaald. En waarom?

Hoe kon dit gebeuren? Wie zit erachter? Dat waren de eerste vragen die op 17 juli opkwamen toen de berichten over de crash zich geleidelijk, eerst via de Russische media, begonnen te verspreiden. En al helemaal toen de verschrikkelijke beelden, aanvankelijk vooral via Twitter, gefragmenteerd begonnen te verschijnen. Beelden bijvoorbeeld van lijken. Die werd overigens in Nederland niet in de media getoond, maar ze werden uiteraard wel door velen gezien. En ze vallen ook nu nog met het grootste gemak terug te googelen. Via de sociale media en de buitenlandse media kwamen ook de eerste getuigenverklaringen binnen van lokale bewoners. Deze vertelden bijna allemaal dat ze dachten gebombardeerd te worden door Oekraïense straaljagers, omdat dit in die dagen regelmatig gebeurde. Een aantal vertelde dat ze pal voor de crash nog Oekraïense straaljagers zagen. Deze laatste berichten halen de Nederlandse media ook vrijwel niet. Wel de mededeling van Oekraïense kant dat er geen Oekraïense straaljagers in het gebied zouden zijn op het moment van de crash. Een getuigenverklaring over Oekraïense straaljagers verschijnt wel bij de BBC, maar wordt al snel van de site gehaald, zonder bevredigende verklaring.

Andere, mogelijk verklarende berichten uit de sfeer van de sociale media, worden op de Nederlandse tv en in de Nederlandse kranten wel nieuws. Dat zijn beelden en geluidsopnamen die schijnbaar toevallig via met name Youtube verschenen. Bijvoorbeeld van een ogenschijnlijk afgeluisterd telefoongesprek waarbij een leider van de separatisten in gesprek zou zijn met een Russische officier, personen die ‘Griek’ en ‘majoor’ worden genoemd, en waarbij vastgesteld wordt dat men dacht dat er een militair toestel geraakt werd, maar het bleek een civiel toestel te zijn. Ook nieuws werd in Nederland een film op Youtube waarbij een langsrijdende Buk installatie te zien is, over een weg. Het beeld is heel vaag, en de Buk installatie bevindt zich maar een klein moment tussen de bomen. Wel is te zien dat een van de vier raketten ontbreekt. Dit beeld wordt in de media gepresenteerd als de ‘vluchtende Buk.’ Deze Buk installatie op een open vrachtwagen zou in separatistisch gebied onderweg zijn naar de Russisch grens, zo wordt er bij verteld. Er klinkt in de Nederlandse media geen verbazing door over de snelheid waarmee deze zo passende, duidende informatie ineens opduikt. Ook niet over de weg die er door de informatie afgelegd zou zijn; waar komt het beeld vandaan? Later onderzoek, dat ook niet in Nederland wordt gepubliceerd, zal duidelijk maken dat het publiceren van deze beelden vaak op dezelfde manier gebeurde: Het filmpje werd anoniem op een Youtube account geplaatst, zonder herkenbare zoektermen. Toch werd het snel daarna ogenschijnlijk toevallig opgepikt door pro-Oekraïense Twitter accounts, of door een sociale media kanaal van de Oekraïense regering. En zo bereikte het de grote Westerse media, waar het ‘nieuws’ werd. Het bewuste anonieme Youtube account, werd daarna offline gehaald. De bron viel zodoende niet meer te traceren.

Het filmpje met het afgeluisterde telefoongesprek was volgens Russische deskundigen in elkaar gestoken, wat duidelijk werd door de absurde geluidsovergangen en het ineens verdwijnen van achtergrondgeruis. Het filmpje van de ‘vluchtende Buk’ was volgens andere deskundigen hoogstwaarschijnlijk met Photoshop gefabriceerd door een foto zo te manipuleren dat het leek te gaan om een bewegend voertuig, wat met bestaande software makkelijk te doen is. Mits het filmpje kort duurt, en het beeld vaag genoeg, zodat niet te zien is dat bijvoorbeeld de wielen niet draaien. Bij alle zogenaamde Bukobservaties is er sprake van die vaagheid en van de korte duur van het beeld. Het klinkt misschien gezocht, maar het is vrij makkelijk om bijvoorbeeld een ingevoegd extra militair voertuig achter de Buk truck te laten rijden, en het is dan niet van echt te onderscheiden.

Bovendien bleek de locatie niet in separatistisch gebied te zijn, maar in door het Oekraïense leger bezet gebied. De frontlinies waren tijdens de crash van MH17, en in de weken erna, zeer fluïde. Maar ook deze informatie werd niet of nauwelijks in de Nederlandse media gepresenteerd.

Ook andere berichten, die niets meer blijken te zijn dan geruchten, werden door de Nederlandse media al snel als nieuwsfeiten gebracht. Bijvoorbeeld dat de Russen met de zwarte dozen geknoeid zouden hebben en dat de separatisten plunderden. Nieuwsuur brengt al snel een animatie wat er gebeurd zou zijn, waarbij er uit wordt gegaan van de theorie dat er een Buk raket door de separatisten werd afgeschoten. De Telegraaf komt al op de dag na de crash met de mededeling dat de raket van Poetin kwam. Een uitgebreide persconferentie van het Russische ministerie van defensie op 21 juli werd door de Nederlandse media genegeerd.

Ik kan wel zeggen dat ik lange tijd verbijsterd ben geweest over de vooringenomen berichtgeving in Nederland. Al in 2014 publiceerde ik een boek, MH17, de Doofpotdeal, waarin ik in ging op de eenzijdige manier waarop het onderzoek was georganiseerd en de eenzijdige berichtgeving in het Westen. Daarnaast gaf ik de Russische feiten weer. Er was in eerste instantie heel veel belangstelling voor mijn boek. De hoofdredacteur van RTL Nieuws wilde het net verschenen boekje zelfs met de taxi laten ophalen. Nieuwsprogramma’s vroegen exclusiviteit. Maar toen duidelijk werd wat de inhoud was van mijn boek, haakten alle programma’s af met steeds hetzelfde argument: Niet actueel. Zoiets krankzinnigs had ik nog nooit meegemaakt. Wel werd ik tot op de dag van vandaag veelvuldig gevraagd voor de Russische televisie. Ik doe dat graag, maar ik ben me er wel van bewust dat ik als onafhankelijke journalist maar deel kan uitmaken van één verhaal, één frame, zoals dat tegenwoordig zo lelijk heet.

Het handelen van de regering ging in dezelfde lijn. Minister Timmermans reist meteen af naar Kiev om met zijn vrienden van de Oekraïense regering te overleggen. De Nederlandse officier van justitie zal maanden op de ministeries in Kiev verblijven. Er wordt door de regering geen contact op genomen met de leiding van de separatisten, en daarom is het niet mogelijk voor Nederland om de lichamen te bergen. Pas na direct ingrijpen van de premier van Maleisië komt er gang in de berging van de lichamen. Het zal nog maanden duren voordat de Nederlandse regering via een omweg het contact met de separatisten tot stand brengt, en ter plekke de wrakstukken komt ophalen. Tegen die tijd is de bewijswaarde ervan uiteraard nihil.

Enkele dagen na de crash laat de Russische minister van buitenlandse zaken, Lavrov, weten dat er wat hem betreft een onafhankelijk onderzoek moet plaatsvinden door de VN. Maar de Nederlandse regering negeert dit voorstel en blijft tot de dag van vandaag intens samenwerken met de regering in Kiev. Het onderzoek wordt daardoor geblokkeerd, want de Russen weigeren uiteraard mee te werken aan een procesgang waarbij ze al van tevoren zijn veroordeeld. Lokale inwoners van het Donbass gebied die  vrijwillig aanbieden om met getuigenverklaringen te komen, of met wrakstukken, worden door de Nederlandse onderzoekers genegeerd.

Er is zo een schril contrast ontstaan tussen de professionele wijze waarop de Nederlandse regering de rouwrituelen in Nederland had georganiseerd, met de kisten en de rouwstoet, en de, zoals ik steeds hoor, zorgvuldige begeleiding van de nabestaanden en de nalatigheid bij het onderzoek.

Premier Rutte had verklaard dat de onderste steen boven moest komen, maar zijn houding ten aanzien van het onderzoek bleef passief en vooringenomen. Inmiddels is bekend dat de Nederlandse regering zelfs geen druk uitoefende op de Oekraïense regering voor het vrijgeven van radargegevens. En het blijft volkomen schimmig of ook zelfs maar de twee stafleden van de Onderzoeksraad de bewuste satellietfoto’s van de Amerikanen gezien hebben, waarmee de Amerikaanse regering direct na de crash schermde. Ook in de Tweede Kamer werd daar niet naar doorgevraagd.

De kans is inmiddels verkeken dat Nederland ooit tot een bevredigende verklaring zal komen. In het kader van de rituelen werd er een groot rapport gepresenteerd van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Daarin werd gesteld dat het toestel geraakt zou zijn door een Buk raket. Maar het enige bewijs daarvoor waren twee kleine stukjes die de vorm hadden van vlinderdasjes. Het ene stukje werd na maanden gevonden in een raamkozijn. Het andere in een lichaam van een piloot, dat verder niet systematisch was onderzocht. De twee stukjes waren zeer klein, de vlinderdasachtige vorm kon net zo goed veroorzaakt zijn door de hitte. Op een gedetailleerde kritiek van de Russen werd door de Onderzoeksraad niet gereageerd, en, het verhaal wordt saai, ook de Nederlandse media negeerden deze brief. Er werd door de Raad ook geen chemisch onderzoek gedaan om de stukjes te vergelijken met de stukjes in de betreffende Buk. De onderzoeksraad had ook geen contact opgenomen met de Russische fabrikant van de Buk.

In Nederland hangt inmiddels de mening boven de markt dat het toestel uit de lucht geschoten zou zijn door een Buk. Maar er zijn geen bewijzen van de lancering van zo’n Buk. De typische inslaggaten van een Buk op de buitenkant van het toestel ontbreken ook bij de wrakstukken van de MH17. Er werd ook geen test gedaan met een Buk. De Russen deden wel zo’n test, en dan zagen de beschadigingen op het geraakte testvliegtuig er heel anders uit.

Gesteld kan worden dat het verhaal dat door de Nederlandse media en door de Nederlandse politiek geproduceerd werd over de crash van MH17 voor de Nederlandse markt succesvol was. Alhoewel er twijfel is blijven hangen, overheerst toch de mening dat de raket op de een of andere manier van Poetin kwam. Het wachten is nu nog op de rechtszaak. Maar waar die gevoerd wordt, door welke partijen, onder welk rechtssysteem, en wie als de verdachten opgevoerd gaan worden, dat is in mist gehuld.

Voor mij als onderzoeksjournalist is dat alles zeer onbevredigend. Maar ik zie ook dat de gang van zaken binnen de Nederlandse maatschappij een bepaalde therapeutische reden gehad heeft. We moesten gerustgesteld worden door de vinger naar Rusland te wijzen. Onze ‘vriend’ Oekraïne mocht geen blaam treffen, want dit zou alles op zijn kop zetten. In die zin hebben Nederlandse media en het Nederlandse politieke bestuur dus goed gehandeld, is mijn cynische conclusie.